Ο Άγγελος Κωβαίος σχολιάζει την σημερινή εικόνα της Γερμανίας στην στήλη του στο protagon.gr:

Τριάντα έξι χρόνια μετά την Επανένωση (3 Οκτωβρίου 1990), η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης βυθίζεται στην κρίση. Το Made in Germany μοιάζει να μετατρέπεται σε Make Germany Great Again, η Ακροδεξιά καλπάζει προς την εξουσία και η διέξοδος αναζητείται στην πολεμική βιομηχανία. Οι ιστορικοί συνειρμοί δεν είναι ευχάριστοι

Τριάντα επτά χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου (9 Νοεμβρίου 1989) και 36 μετά την Επανένωση (3 Οκτωβρίου 1990), η Γερμανία βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι κρίσιμο για την ίδια και για ολόκληρη την Ευρώπη. Σε αυτήν τη συνθήκη, η σημερινή Ημέρα της Γερμανικής Ενότητας προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία και συμβολισμό, δεδομένης της συγκυρίας και των όσων εξελίσσονται στην ίδια την χώρα και στο ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον.

Ο αναστοχασμός για το διάστημα που μεσολάβησε από το 1990 έως σήμερα και για όσα συνέβησαν έχει ιδιαίτερη αξία. Εχει σημασία καταρχάς να δει κάποιος ορισμένα οικονομικά στοιχεία. Η επανένωση προκάλεσε αρχικά μια τεράστια και μακροχρόνια δημοσιονομική μεταφορά από τη δυτική προς την ανατολική Γερμανία. Για την περίοδο 1991-1999 οι ενδογερμανικές καθαρές μεταβιβάσεις προς τα νέα κρατίδια ήταν περίπου 1.093 δισ. DM (μάρκα), δηλαδή περίπου 559 δισ. ευρώ, με την επίσημη ισοτιμία 1€ = 1,95583 DM και δίχως πληθωριστικές αναπροσαρμογές. Αν σε αυτά προστεθούν και οι μεταβιβάσεις από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το σύνολο των καθαρών μεταβιβάσεων προς την ανατολική Γερμανία ήταν περίπου 1.226 δισ. DM, δηλαδή 627 δισ. ευρώ για το διάστημα 1991–1999. Με βάση τα στοιχεία της Bundesbank (Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας), μέχρι το 2000 οι καθαρές μεταβιβάσεις είχαν ξεπεράσει τα 1.000 δισ. DM, από τα οποία περίπου 600 δισ. DM είχαν επιβαρύνει άμεσα τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Επίσης, ο συνολικός δημόσιος δανεισμός της ενιαίας Ομοσπονδιακής Γερμανίας αυξήθηκε περίπου κατά 570 δισ. DM στο ίδιο διάστημα. Αν εξεταστεί συνολικά η περίοδος μετά την επανένωση, και όχι μόνο τη δεκαετία του 1990, τα ποσά είναι, προφανώς, πολύ υψηλότερα. Κατά την Bundesbank το συνολικό κόστος της γερμανικής Επανένωσης έως και το 2016 υπολογίζεται στα 1,5-2 τρισ. ευρώ. Περίπου 60-65% αυτών των χρημάτων αφορούσαν, δε, κοινωνικές δαπάνες με στόχο τη σύγκλιση, και όχι την αναβάθμιση των υποδομών. Σε ό,τι αφορά τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις προς την πρώην Ανατολική Γερμανία (διαρθρωτικά ταμεία κ.λπ.), μόνο κατά τη διάρκεια της πρώτης 15ετίας από την Επανένωση δαπανήθηκαν ευρωπαϊκά κονδύλια της τάξης των 50 δισ. ευρώ.

Με την πάροδο των δεκαετιών, και παρά τα τρισεκατομμύρια που δαπανήθηκαν, τα πρώην ανατολικά κρατίδια παραμένουν σήμερα τα φτωχότερα της Ομοσπονδίας, με το μέσο ΑΕΠ τους να είναι 25% χαμηλότερο και τα εισοδήματα να υπολείπονται έως και κατά 20%. Θα έλεγε κάποιος ότι μέχρι ενός σημείου έχει επιτευχθεί μια κάποια σύγκλιση. Εχουν περάσει όμως σχεδόν 40 χρόνια – περίπου όσα η Γερμανία παρέμενε χωρισμένη στα δύο. Κατόπιν όλων αυτών, σήμερα παρατηρείται το μεγάλο παράδοξο, που μπορεί και να εξελιχθεί σε μεγάλο πρόβλημα. Εχοντας περάσει μια περίοδο σκληρών προσαρμογών περί τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και σχεδόν εκρηκτικής ανάπτυξης στη συνέχεια, λόγω και της καταλυτικής συμβολής σε αυτό της φθηνής ρωσικής ενέργειας που είχε εξασφαλίσει, η Γερμανία εδραιώθηκε ως η ηγεμονική δύναμη της Ευρώπης. Παρά τα χρήματα που δαπανήθηκαν, τα ανατολικά κρατίδια παρέμειναν αποβιομηχανοποιημένα και με φτωχές υποδομές. Και σήμερα που η Γερμανία έχει περιέλθει σε ύφεση, οι φτωχές περιοχές στα ανατολικά στέλνουν τα ηχηρά τους μηνύματα. Η ακροδεξιά εκδοχή της AfD –παρά τις εξωραϊστικές απόπειρες στη Γερμανία και αλλού, πρόκειται για σχηματισμό με πολλές ναζιστικές επιρροές και μεταλλάξεις– καλπάζει στις εκλογές, εφορμά προς την εξουσία στην Ανατολή και εκτιμάται ότι, εκτός κάποιου συγκλονιστικού απροόπτου, θα είναι η νικήτρια των επόμενων εκλογών. Ούτε τυχαίο είναι αυτό ούτε ανεξήγητο.

Στην ιστορική της διάσταση η Επανένωση μοιάζει να βρίσκει τη χώρα σε ένα σημείο καμπής. Σχεδόν 40 χρόνια αργότερα, το Made in Germany έχει χάσει σχεδόν κάθε νόημα και περιεχόμενο, η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας υποχωρεί δραματικά, αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Volkswagen απολύουν εργαζόμενους κατά δεκάδες χιλιάδες και ως μοναδική διέξοδος φαίνεται ότι έχει επιλεγεί η στροφή στην πολεμική βιομηχανία.

Επί δεκαετίες η Γερμανία απολάμβανε την ασφάλεια που της εγγυούνταν οι Αμερικανοί και την προνομιακή, φθηνή ενέργεια που της παρείχαν οι Ρώσοι. Σήμερα, που έχουν εκλείψει και οι δύο αυτές παράμετροι, όλα μοιάζουν να κινούνται στην κόψη του ξυραφιού. Το «Made in Germany» σύντομα θα γίνει «Make Germany Great Again» και αυτό θα συνδυάζεται με πολλά ιστορικά παράδοξα – που ίσως θα όφειλαν να έχουν προσεχτεί περισσότερο. Τα πρώην ανατολικά κρατίδια, άλλοτε προπύργια του Σιδηρού Παραπετάσματος και μέρος της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας, τείνουν να μετατραπούν και πάλι σε μια μεγάλη ζώνη ρωσικής επιρροής – και μάλιστα κατόπιν λαϊκού αιτήματος. Είναι κάτι που εκφράζεται ως ανησυχία, είτε συνομιλεί κάποιος με διπλωμάτες, είτε με πολιτικούς, είτε με απλούς γερμανούς πολίτες. Πέραν της ανησυχίας, όμως, ουδέν.

Επιπλέον, μια Γερμανία σε κρίση και μπροστά σε πολλαπλά κοινωνικά αδιέξοδα μετατρέπει με τις ευλογίες της ΕΕ σε στρατηγικό της στόχο τους εξοπλισμούς και την αναβάθμιση της πολεμικής της βιομηχανίας, ενώ είναι ορατό και μάλλον πιθανότερο το ενδεχόμενο της ανόδου της AfD στην εξουσία. Οι ιστορικοί συνειρμοί δεν είναι ευχάριστοι.

https://www.protagon.gr/apopseis/i-germaniki-epanenwsi-stin-kopsi-tou-ksyrafiou-44343449856